PANDEMİ SÜRECİNDE SAĞLIK PROFESYONELLERININ HASTA GÜVENLİĞİ İKLİMİNE İLİŞKİN GÖRÜŞLERİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

 

Giriş:

Covid-19 salgını, farklı sektörlerdeki sağlık ve güvenlik sistemleri üzerinde önemli bir etkiye neden oldu. Sağlık kuruluşları da bu etkiden nasibini aldı. Sağlık sektöründe çalışan profesyoneller, bir yandan artan enfeksiyon oranlarına yanıt vermenin yollarını bulmaya çalışmış, bir yandan da salgın nedeniyle artan hastaneye yatış oranlarıyla baş etmekte zorlanmış, diğer yandan da mevcut kronik hastalık süreçlerini yönetmek zorunda kalmışlardır. Sağlık çalışanları da bu dönemde fazla mesai yaparak zorlu çalışma koşullarıyla baş etmek zorunda kaldı. Bu durum sağlık çalışanlarında fiziksel ve zihinsel yorgunluğun artmasına neden olmuştur. Hasta güvenliği (PS), özellikle düşük ve orta gelirli ülkelerde, sağlık hizmeti sunum sistemlerinin durumu, korkunç ihmal vakaları, hem insan hem de teknik kaynak eksikliği ve sağlık hizmeti sunumunun ve hizmet kalitesinin önemli bir yönü olduğu için sağlık sisteminde bir öncelik olan sağlık yönetimi bilgilerinin neredeyse hiç olmaması nedeniyle genellikle gerekli güvenlik standartlarının gerisinde kalmıştır systems.PS. Literatürde PS'nin birçok tanımı bulunmaktadır. Dünya Sağlık Örgütü, PS'yi "sağlık hizmetleriyle ilgili gereksiz zarar riskinin kabul edilebilir bir minimuma indirilmesi" olarak tanımlamaktadır. Avrupa'daki Hastalar için Güvenliği İyileştirme Ajansı, PS'nin hasta riskini tanımlamaya, analiz etmeye ve en aza indirmeye odaklandığını iddia ediyor. PS, sağlık hizmetlerinde kalitenin önemli bir bileşeni olarak görülmektedir. Zihinsel ve fiziksel yorgunluk, tıbbi hatalar, hastanın zarar görmesi ve güvenli olmayan durumlar gibi PS'nin artmasına katkıda bulunan faktörleri ortadan kaldırmaya çalıştığı için sağlık kurumlarında bir güvenlik kültürü geliştirmek için önemli bir temeldir. Ek olarak, bir kuruluşun güvenlik kültürü, sistem güvenliğini etkileyen önemli bir faktördür. Çalışanların kuruluşlarında güvenliğin önemine ilişkin algıları olarak tanımlanan SC, hastaların ve HP'lerin güvenliği ve performansının yanı sıra yaralanmalara maruz kalma ve tıbbi personel arasında güvenli iş uyumu ile ilgilidir. Özellikle sağlık hizmetlerinde, sağlık kuruluşlarının kendine özgü doğası ve çalışanların hizmetleri kullanırken hastalara zarar vermeme sorumlulukları nedeniyle SK çok önemlidir. Wagner, Schöne ve Rieger'e (2020) göre, iyi bir güvenlik iklimi oluşturmaya yardımcı olan yedi öncül değişken şunlardır: çalışma ortamının yapısal özellikleri, sembolik sosyal etkileşim, grup ve örgütsel liderlik, psikolojik iş sahipliği, örgütsel bağlılık, iş stresi, tükenmişlik ve kişilik. Nieva ve Sorra (2003) SK'yi "insanların organizasyonlarında güvenlik konularını nasıl algıladıklarına ve bunlara nasıl davrandıklarına dair temel paylaşılan tutumlar, inançlar, değerler ve varsayımlar" olarak tanımlarken, güvenlik iklimi terimi, yönetim davranışları, güvenlik sistemleri ve çalışanların güvenlik algıları gibi güvenlik konularını ifade eder. Bir kültürün ortak ifadesini veya ölçülebilir bileşenlerini ifade eder. Güvenlik kültürü ve güvenlik ikliminin tam ifadesi farklı olsa da, iki ifade birbirinin yerine kullanılmıştır. Güvenlik iklimi, yalnızca hastalara zarar verme riskini azaltmak için değil, aynı zamanda sağlık profesyonelleri için güvenli bir çalışma ortamı sağlamak için de anahtardır. Bir güvenlik kültürü oluşturmanın ilk adımı, sağlık profesyonellerinin HG'ye karşı tutumlarını değerlendirmek için araştırma yapmaktır. Sağlık sistemindeki HG kültürü ve hastanelerdeki güvenlik ortamını değerlendirmek için kullanılan araştırma araçları hakkındaki mevcut bilgiler yetersizdir ve bu da dünya çapında HG'yi iyileştirmeye yönelik mevcut çabaları engelleyebilir.

Anahtar Kelimeler: Hasta Güvenliği, PSC, HP'ler

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Covid-19 pandemisi sürecinde HP'lerin PSC'ye ilişkin tutum ve görüşlerini belirlemektir. Ayrıca, pandemi sürecinde HP'lerin kurumsal faktörlere ilişkin görüşlerini belirlemeyi ve pandemi sürecinde PS komitesinin kurumdaki faaliyetleri hakkında farkındalık yaratmayı amaçlamaktadır.

 

Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel bir tiptedir. Araştırma, Ocak 2021-Mart 2022 tarihleri arasında Muğla Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde çalışan 2432 HP'ye G-Power güç analizi yapılarak 89 doktor, 142 hemşire, 30 ebe, 48 sağlık teknikeri vb. ve 2 diyetisyen olmak üzere toplam 311 kişi ile gerçekleştirilmiştir.

 

Bulgular: Araştırmaya katılan HP'lerin demografik özellikleri incelendiğinde; Katılımcıların %36,7'sinin 42 yaş ve üzeri olduğu, yaş ortalamasının ise x̄±sd=37,22±8,61 olduğu belirlenmiştir. Ayrıca HP'lerin %62,2'sinin kadın, %63,3'ünün evli, %42,4'ünün hemşire, %46,9'unun lisans mezunu, %69,5'inin normal kilolu ve %44,7'sinin 2 çocuğu olduğu belirlendi. Araştırmada HP'lerin mesleki durumlarına ilişkin frekans dağılımlarına baktığımızda; Katılımcıların %32,5'i pandemi kliniğinde çalıştığını, %38,6'sı 11-15 yıldır çalıştığını, %70,1'i bulunduğu klinikte çalıştığını, %68,5'i pandemi döneminde aylık vardiya sayısının arttığını, %50,5'i kullandığı KKD'lerin hasta bakımında kullanıldığını belirtmiştir. aktivitelerini etkilediği, %63,7'sinin pandemi sırasında orta düzeyde kaygı yaşadığı, %58,5'inin pandemi sırasında kaliteli uyku alamadığı, %44,1'inin pandemi sırasında beslenmesini değiştirdiği belirlendi. Araştırmada HP'lerin Covid-19 pandemi sürecine ilişkin durumu incelendiğinde; Katılımcıların %23,8'inin kendisinde Covid-19 olduğu, %28,9'unun ailesinden biri, %47,9'unun yakın çevresinden biri, %61,4'ünün ise uzak çevresinden biri olduğu belirlendi. Ayrıca çalışmanın yapıldığı dönemde %1,9'unun ailesinden birinin, %9,3'ünün yakın çevresinden birinin, %4,8'inin ise uzak çevresinden Covid-19 geçiren birinin olduğu belirlendi. Öte yandan, ikiden fazla alt ölçek olması nedeniyle bu alt ölçekler arasındaki farklılıkların anlamlı olup olmadığını görmek için Kruskal-Wallis varyans analizi yapılmıştır. Sonuçlar Şekil 1'de grafiksel olarak verilmiştir. Çalışılan birimlerin PSCS Likert ortalamalarına göre dağılımları şekil 1'de verilmiş olup Şekil 43 Ortalamalar incelendiğinde, çalışılan birimlerin hastanede PSC açısından benzer davranış sergilediği görülmektedir. Ayrıca serviste çalışan personelin genel ortalamaya yakın olduğu tespit edilmiştir. Bu da serviste çalışanların daha hassas olması anlamına gelebilir.

 

Sonuç: Kurumdaki HP'lerin PSC ile ilgili fikir alışverişinde bulunma oranı yüksek bulunmuş, PSC ile ilgili soru ve sorunlarını kolaylıkla iletebildikleri tespit edilmiştir. Çalışmamızda 10. madde (çalışanların hasta için zararsız buldukları hataları bildirmemeleri) %28,94 gibi düşük bir yanıt oranı almıştır. Bu sonuca göre, advers olay bildirimlerinin öneminin HP'ler ve kurum tarafından bilindiği ve bu sistem üzerinden aktif olarak iletildiği düşünülebilir. Yine çalışanların hasta için zararsız olduğunu düşündükleri hataları bildirmeme oranının düşük olması da bunun bir göstergesi olarak görülebilir. Ayrıca şirket içi çalışma ortamında ekip arkadaşlarının hatalarına maruz kalmadıklarını ifade ettiler ve deneyimlerini paylaştılar. PSC algısının hastanede PSC'nin yaygın olduğu yönünde olduğu sonucuna varıldı. Genel olarak hastane yönetimi desteği, hastane yöneticilerinin bir hastanede PSC oluştururken veya geliştirirken göz önünde bulundurmaları gereken en önemli konulardan biridir. "Ne zaman bir kaza meydana gelirse gelsin, olayın nedenini ortaya çıkarmak kolay olmamaktadır" sorusuna verilen yanıt ile kurumda gerçekleştirilen kök neden analizlerinin iyi ve amaca uygun yapıldığı tespit edilmiştir. Kurumdaki çeşitli birimlerin PS ile ilgili kriterlerine göre çalışanlar, birimlerindeki kurumsal faktörlere ve çalışanların tutumlarına dikkat çekti. Meslekte çalışılan yıllar arttıkça ve uzmanlık düzeyi arttıkça bireylerin beklenti düzeylerinde de değişimler olduğu görülmüştür. Çalışma sonucunda çalışmaya katılan HP'ler; Pandemi kliniklerinde ve yoğun bakım ünitelerinde çalışanlar arasında PSC farkındalığının yüksek olduğu belirlendi. Çalışmada, hemşirelerin PSC algılarının yüksek olduğu görülse de doktorların çalışmaya katılım oranlarına göre farkındalıklarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Hastanelerde ön saflarda görev yapan iki önemli meslek grubundaki farkındalık oranının yüksek olması, sunulan sağlık hizmetinde PS'ye verilen önemin hata oranlarının en aza indirilmesinde bir faktör ve önemli olabileceğini göstermektedir. Çalışmamıza katılan HP'lerin çalışma saatlerinin pandemi döneminde arttığı görülmektedir. Çalışma saatlerinin artması uyku problemlerine neden oldu. Çalışma saatlerinin artması, uyku bozuklukları ve hastalıklar da kaygı düzeyinin artmasına neden olmuştur. SEMÖ, çalışan tutumları ve kurumsal faktörler alt ölçeklerinde katılımcıların toplam puan ortalamalarının pandemi döneminde yüksek olduğu, pandemi sürecinde alınan önlemlerin ise etkili olduğu söylenebilir.

 

REFERANSLAR

. Fernandez R, Lord H, Halcomb E, Moxham L, Middleton R, Alananzeh I ve ark. (2020). COVID-19 için çıkarımlar: bir solunum yolu pandemisi sırasında hemşirelerin akut bakım hastane ortamlarında çalışma deneyimlerinin sistematik bir incelemesi. Int. J. Nurs. (Baskıda).

. ICN ve ICN, COVID-19 salgınıyla mücadele eden hemşireleri ve diğer sağlık çalışanlarını desteklemek için küresel birlik ve dayanışma çağrısında bulunuyor. Uluslararası Hemşireler Konseyi 2020. Tarih: 10.05.2020. Mevcut: https://www.icn.ch/news/icn-calls-globalunity-and-solidarity-support-nurses-and-otherhealthcare-workers-fighting.

. Liu Q, Luo D, Haase JE, Guo Q, Wang XQ, Liu S ve ark. (2020). Çin'deki COVID-19 krizi sırasında sağlık hizmeti sağlayıcılarının deneyimleri: nitel bir çalışma. Neşter Glob Sağlık.